اقتصاد شیراز

تولید، تجارت و چالش‌های ساختاری

بخش تولید و تجارت مواد غذایی با موانع عمیقی روبرو است که امنیت غذایی را تحت تأثیر قرار داده است.

• رکود در کشاورزی: بر اساس آمار رسمی، رشد بخش کشاورزی در بهار ۱۴۰۴ به منفی ۲.۷ درصد رسیده است . خشکسالی‌های پیاپی، کمبود سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین و مشکلات بازار فروش از دلایل اصلی این افت شدید عنوان شده‌اند .

• کاهش سرمایه‌گذاری: سرمایه‌گذاری ثابت ناخالص در کل اقتصاد با افت ۱.۹ درصدی مواجه شده که این امر، امکان خروج از رکود را در آینده نزدیک دشوار می‌کند.

• تراز تجاری منفی: اگرچه صادرات محصولات غذایی در هشت ماهه سال ۱۴۰۳ به ۱.۵ میلیارد دلار رسید ， اما ارزش واردات کشاورزی بسیار بیشتر است. در سال ۱۴۰۳، تراز تجاری این بخش کسری ۷.۲ میلیارد دلاری را ثبت کرد .

• وابستگی به واردات: تغییرات اقلیمی و کاهش منابع آبی، ایران را برای تأمین اقلام اساسی نظیر گندم، روغن و برنج بیش از گذشته به واردات وابسته کرده است . این وابستگی، اقتصاد غذایی را در برابر نوسانات قیمت جهانی و اختلالات لجستیکی آسیب‌پذیر می‌کند.

• افزایش هزینه‌های تولید: تولیدکنندگان با افزایش جدی قیمت نهاده‌ها و هزینه‌های سربار مواجه هستند. از سوی دیگر، کاهش تقاضای مؤثر در بازار، امکان سودآوری را از بین برده و بسیاری از واحدهای تولیدی را تا آستانه تعطیلی پیش برده است .

🔮 چشم‌انداز سال پیش رو (۱۴۰۵)

چشم‌انداز اقتصاد غذایی در سال آینده، تحت تأثیر عوامل داخلی و خارجی، همچنان چالش‌برانگیز ارزیابی می‌شود.

• تداوم فشارهای تورمی: با توجه به پیش‌بینی کاهش رشد اقتصادی و چالش‌های تأمین انرژی برای صنایع ， انتظار نمی‌رود فشار تورمی به سرعت کاهش یابد.

• اولویت‌گذاری دولت: دولت در لایحه بودجه ۱۴۰۵، «تأمین معیشت حداقلی و امنیت غذایی» را یک اولویت کلان اعلام کرده است . موفقیت در این امر به اجرای دقیق و هدفمند سیاست‌های حمایتی بستگی دارد.

• تأثیر تحریم‌ها و بازار جهانی: مشکلات بانکی و حمل‌ونقل ناشی از تحریم‌ها، هزینه و ریسک واردات مواد غذایی را بالا برده است . از طرفی، کاهش پیش‌بینیشده قیمت نفت در سال ۱۴۰۵ می‌تواند درآمدهای ارزی دولت را تحت تأثیر قرار داده و بر توانایی آن برای تأمین کالاهای اساسی اثر بگذارد.

• هشدار کارشناسان: فعالان صنعت غذا هشدار می‌دهند که اگر روند فعلی ادامه یابد، سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ می‌تواند بحرانی بی‌سابقه را برای این صنعت به همراه آورد .

💎 جمع‌بندی

وضعیت اقتصاد غذایی ایران در سال ۱۴۰۴ در یک «وضعیت قرمز» قرار دارد. این بحران، ریشه در یک مشکل ساختاری دارد: رکود در تولید داخلی به دلیل کمبود سرمایه‌گذاری و چالش‌های اقلیمی، همزمان با تورم بالا و کاهش قدرت خرید مردم.

راهبرد بلندمدت برای خروج از این چرخه معیوب، نیازمند سرمایه‌گذاری جدی در بخش کشاورزی، مدیریت منابع آبی، بهبود محیط کسب‌وکار و بازنگری در سیاست‌های حمایتی برای هدفمندسازی واقعی یارانه‌ها است. موفقیت در سال پیش رو شدیداً به کیفیت مدیریت این چالش‌ها وابسته خواهد بود.

اگر علاقه‌مند به بررسی جزئیات بیشتری در مورد سیاست‌های خاص بودجه ۱۴۰۵ در حوزه امنیت غذایی یا عملکرد تجارت خارجی در نیمه اول سال جاری هستید، خوشحال می‌شوم اطلاعات بیشتری در اختیارتان قرار دهم.