اقتصاد شیراز

ب) پایش و حفاظت از تنوع زیستی

• پایش جمعیت جانوران: استفاده از دوربین‌های تله‌ای مجهز به بینایی کامپیوتر برای:

  • شناسایی و شمارش خودکار گونه‌های حیات‌وحش (مانند پلنگ ایرانی، کل و بز، پرندگان مهاجر در تالاب‌ها).

  • شناسایی گونه‌های مهاجم.

  • تشخیص صید غیرمجاز با ارسال هشدار لحظه‌ای.

• پایش سلامت جنگل‌ها و مراتع: تحلیل تصاویر ماهواره‌ای برای:

  • شناسایی زودهنگام آفات و بیماری‌های درختی در جنگل‌های بلوط استان.

  • شناسایی کانون‌های تخریب مراتع و بیابان‌زایی.

  • اندازه‌گیری و پایش تغییرات سطح پوشش گیاهی در طول زمان.

ج) مدیریت پسماند و آلودگی

• بهینه‌سازی مسیرهای جمع‌آوری زباله: هوش مصنوعی می‌تواند با تحلیل ترافیک و حجم زباله در مناطق مختلف شیراز و دیگر شهرها، کارآمدترین مسیر را برای خودروهای حمل زباله طراحی کند که منجر به کاهش سوخت و آلایندگی می‌شود.

• جداسازی هوشمند زباله: استفاده از ربات‌های مجهز به بینایی کامپیوتر در کارخانه‌های بازیافت برای جداسازی انواع پسماند (پلاستیک، شیشه، کاغذ) با سرعت و دقت بالا.

• پایش کیفیت هوا: ایجاد یک شبکه حسگرها در شهر شیراز که داده‌های کیفیت هوا را به صورت لحظه‌ای جمع‌آوری می‌کند و هوش مصنوعی با تحلیل این داده‌ها، منبع و الگوی انتشار آلاینده‌ها (مانند ذرات معلق) را شناسایی و پیش‌بینی می‌کند.

د) مقابله با حوادث طبیعی

• پیش‌بینی و هشدار سیل: هوش مصنوعی با تحلیل داده‌های بارش، شیب زمین و پوشش گیاهی، می‌تواند احتمال وقوع سیل در حوضه‌های آبریز (مانند حوضه آبریز دریاچه طشک) را پیش‌بینی و مناطق پرخطر را شناسایی کند.

• مدیریت آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع:

  • سیستم‌های بینایی کامپیوتر می‌توانند دود را در تصاویر دوربین‌های نظارتی یا ماهواره‌ها به سرعت شناسایی کنند.

  • AI می‌تواند مسیر و سرعت گسترش آتش را پیش‌بینی کرده و به تیم‌های اطفاء حریق برای تخلیه و مأموریت کمک کند.

۲. چالش‌ها و موانع پیش رو

• کمبود داده‌های باکیفیت و یکپارچه: موفقیت هوش مصنوعی به داده‌های زیاد و دقیق وابسته است. در حوزه محیط‌زیست، ممکن است داده‌های میدانی کافی یا یکپارچه در اختیار نباشد.

• هزینه بالای پیاده‌سازی: راه‌اندازی سکوهای ماهواره‌ای، نصب شبکه حسگرها و توسعه نرم‌افزارهای تخصصی، هزینه‌بر است.

• کمبود نیروی متخصص در حوزه交叉: فقدان افرادی که هم بر هوش مصنوعی و هم بر اکولوژی و مسائل محیط‌زیستی استان فارس تسلط داشته باشند.

• مشکلات زیرساختی: در مناطق حفاظت‌شده دورافتاده (مانند مناطق حفاظت‌شده ارژن و پریشان)، ممکن است مشکل برق و اینترنت وجود داشته باشد.

• مسائل حریم خصوصی و اخلاقی: پایش گسترده با دوربین و حسگر ممکن است باعث نگرانی شود.

راهکارها و پیشنهادات برای پیاده‌سازی موفق

1. ایجاد یک سامانه پایش یکپارچه استانی: توسعه یک پلتفرم مرکزی که داده‌های محیط‌زیستی از منابع مختلف (سازمان محیط‌زیست، هواشناسی، جهاد کشاورزی) را جمع‌آوری و با هوش مصنوعی تحلیل کند.

2. همکاری دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی: استفاده از ظرفیت دانشگاه‌هایی مانند دانشگاه شیراز برای پژوهش و توسعه مدل‌های هوش مصنوعی متناسب با اکوسیستم‌های فارس.

3. جلب مشارکت مردم (شهروند-دانشمند): توسعه اپلیکیشن‌هایی که مردم بتوانند наблюات محیط‌زیستی خود (مانند مشاهده یک گونه نادر یا یک منبع آلودگی) را گزارش دهند و این داده‌ها به عنوان ورودی هوش مصنوعی استفاده شود.

4. اجرای پروژه‌های پایلوت: شروع با یک پروژه کوچک و ملموس، مانند "پایش هوشمند یوزپلنگ آسیایی در منطقه حفاظت‌شده بهرام گور" برای نشان دادن اثربخشی.

5. جذب سرمایه و حمایت بین‌المللی: استفاده از ظرفیت‌های صندوق‌های جهانی محیط‌زیست برای تأمین مالی پروژه‌های هوش مصنوعی.

جمع‌بندی نهایی

هوش مصنوعی برای محیط‌زیست استان فارس یک "نیروی تقویتی" حیاتی است. این فناوری به ما توانایی می‌دهد که:

• پیش‌بینیکننده باشیم، نه واکنش‌گرا: قبل از وقوع فاجعه (مانند خشک شدن تالاب بختگان یا انقراض یک گونه)، هشدار دریافت کنیم.

• دقیق و کارا عمل کنیم: به جای صرف منابع گسترده برای پایش سراسری، بر اساس خروجی هوش مصنوعی، دقیقاً به نقطه مورد نظر تمرکز کنیم.

• تصمیم‌گیری مبتنی بر داده داشته باشیم: تصمیمات حفاظتی بر اساس داده‌های عینی و تحلیل‌شده گرفته شوند.

آینده محیط‌زیست استان فارس در گرو به کارگیری خردمندانه فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، در کنار حفظ ارزش‌های سنتی حفاظتی است. اگر این فرصت به درستی genutzt شود، می‌توانیم امیدوار باشیم که میراث طبیعی بی‌نظیر این استان برای نسل‌های آینده نیز حفظ شود.