اقتصاد شیراز

شوک ژئوپلیتیک (کنترل‌شده):

• تأثیر کوتاه‌مدت محدود: تحلیلگران بازار معتقدند این حمله تأثیر فوری شدیدی بر قیمت‌ها نخواهد داشت. دلیل اصلی، تولید پایین ونزوئلا (حدود ۱.۱ میلیون بشکه در روز معادل ~۱٪ عرضه جهانی) و وجود مازاد عرضه در بازار است.

• وضعیت تولید: گزارش‌های اولیه حاکی از آن است که تأسیسات اصلی نفتی آسیب ندیده و تولید طبق روال عادی ادامه دارد.

• نکته مهم کیفیت نفت: حدود ۶۷٪ از نفت ونزوئلا از نوع سنگین و ترش است که برای تولید دیزل ضروری است. اختلال در صادرات آن می‌تواند قیمت جهانی دیزل و در نتیجه هزینه حمل‌ونقل و تورم را افزایش دهد.

ریسک‌های اصلی و بلندمدت:

1. سرایت درگیری: بزرگترین نگرانی، گسترش ناآرامی‌ها به کشورها یا زیرساخت‌های همسایه (مانند خطوط لوله کلمبیا) است که می‌تواند عرضه منطقه را مختل کند.

2. شوک به بازار کود و غذا: درگیری می‌تواند مجتمع بزرگ تولید آمونیاک پوینت لیساس در ترینیداد را هدف قرار دهد و با اختلال در عرضه کود، قیمت جهانی غذا را افزایش دهد.

3. تغییر نقشه انرژی: در بلندمدت، اگر دولت جدیدی در ونزوئلا با شرکت‌های بین‌المللی همکاری کند، احیای تولید این کشور می‌تواند سهم اوپک (از جمله ایران) در بازار را کاهش دهد.

📉 اثرات مستقیم و غیرمستقیم بر اقتصاد ایران

اقتصاد ایران به دلیل وابستگی ساختاری به نفت، از نوسانات بازار جهانی به شدت تأثیر می‌پذیرد.

کانال‌های تأثیرگذاری:

درآمدهای ارزی و بودجه دولت

• وابستگی: حدود ۵۰٪ از بودجه دولت و ۸۰٪ از درآمدهای صادراتی ایران از نفت تأمین می‌شود.

• تأثیر: کاهش قیمت یا حجم صادرات نفت، مستقیماً درآمد دولت و ذخایر ارزی را کاهش می‌دهد و بر اجرای بودجه و طرح‌های عمرانی فشار وارد می‌آورد. هم‌اکنون نیز صادرات نفت ایران تحت تحریم و با اعطای تخفیف اجباری انجام می‌شود.

تورم و نرخ ارز

• مکانیسم: کاهش درآمدهای نفتی باعث کاهش عرضه دلار در بازار شده و فشار به نرخ ارز را افزایش می‌دهد. افزایش نرخ ارز نیز یکی از عوامل اصلی تورم (در سطح ۳۰-۴۰٪) در ایران است.

رشد اقتصادی و سرمایه‌گذاری

• رابطه دوگانه: درآمدهای نفتی بالاتر می‌تواند بودجه عمرانی و رشد اقتصادی را تقویت کند. با این حال، این وابستگی اقتصاد را در برابر شوک‌های خارجی آسیب‌پذیر کرده و مانع رشد بخش‌های مولد دیگر می‌شود.

بازار سرمایه (بورس)

• تأثیر مستقیم: صنایع پالایشی و پتروشیمی مستقیماً از افزایش قیمت نفت جهانی سود می‌برند.

• تأثیر غیرمستقیم: افزایش قیمت نفت از طریق تأثیر بر نقدینگی و درآمد دولت، بر روند کلی شاخص بورس اثر می‌گذارد.

ریسک‌های ژئوپلیتیک خاص ایران
حمله به ونزوئلا می‌تواند فضای سیاسی را برای ایران پیچیده‌تر کند:

• کاهش اهرم تنگه هرمز: کنترل ذخایر نفت سنگین ونزوئلا توسط آمریکا، وابستگی انرژی این کشور به خلیج فارس را کاهش داده و ممکن است توان چانه‌زنی ایران در تنش‌ها را تضعیف کند.

• افزایش احتمال تنش مستقیم: همزمان با این رویداد، تهدیدهای متقابل مقامات آمریکایی و ایرانی درباره تحولات داخلی ایران، فضای پرتنش کنونی را تشدید کرده است.

🔮 جمع‌بندی و چشم‌انداز

در کوتاه‌مدت، اثر مستقیم این حمله بر قیمت نفت و اقتصاد ایران محدود ارزیابی می‌شود. اما در بلندمدت، اقتصاد ایران در معرض چند ریسک جدی قرار دارد:

• ریسک سرایت درگیری به منطقه و ایجاد بی‌ثباتی در بازار.

• احتمال احیای رقابتی صنعت نفت ونزوئلا تحت هدایت آمریکا و کاهش سهم بازار ایران.

• تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک و افزایش فشار بر ایران.

برای کاهش این آسیب‌پذیری، تنوع بخشیدن به منابع درآمدی و کاهش وابستگی بودجه به نفت یک ضرورت راهبردی غیرقابل انکار است.