اقتصاد شیراز

ترکیب و ساختار درآمدهای مالیاتی

درآمدهای مالیاتی ایران به دو دسته اصلی مستقیم و غیرمستقیم تقسیم می‌شوند. بر اساس آمار چهار ماهه اول سال ۱۴۰۴:

• مالیات‌های مستقیم با ۲۶۰ هزار میلیارد تومان، سهم عمده‌ای (حدود ۶۵٪) از درآمدهای مالیاتی را تشکیل می‌دهند. این نوع مالیات مستقیماً از دارایی و درآمد افراد و شرکت‌ها اخذ می‌شود و شامل موارد زیر است:

  • مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی: طبق قانون، نرخ این مالیات به صورت پلکانی (۱۵٪ تا ۲۵٪) است.

  • مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی (شرکت‌ها): نرخ ثابت ۲۵٪ برای شرکت‌ها اعمال می‌شود.

  • مالیات بر ثروت: مانند مالیات بر ارث، مالیات بر املاک لوکس و مالیات بر خودروهای لوکس. در چهار ماهه ۱۴۰۴، درآمد دولت از مالیات بر ارث ۹۵۰ میلیارد تومان و از مالیات بر خودروهای لوکس ۷۳۰ میلیارد تومان بوده است.

• مالیات‌های غیرمستقیم نیز سهم قابل توجهی دارند که در چهار ماهه ۱۴۰۴، ۱۳۵ هزار میلیارد تومان (حدود ۳۵٪) از درآمدها را تشکیل داده‌اند. مهم‌ترین آن مالیات بر ارزش افزوده است که معمولاً نرخی ۹٪ دارد و بر مصرف کالا و خدمات وضع می‌شود.

اهداف و چالش‌های کلانی

دولت با اجرای "نظام مالیاتی نوین"، اهداف بلندمدتی را دنبال می‌کند که از جمله آن‌ها می‌توان به تأمین پایدار بودجه، کاهش وابستگی به نفت، ارتقای عدالت مالیاتی و شفافیت اقتصادی اشاره کرد. با این حال، سیستم مالیاتی ایران با چالش‌های مهمی روبرو است:

• کم‌بودجه برخی مالیات‌ها: همانطور که در جدول بالا مشاهده می‌شود، قوانینی مانند مالیات بر خانه‌های خالی در عمل با شکست مواجه شده‌اند. کارشناسان علل این امر را شروط سختگیرانه قانون، عدم تمایل مردم به ثبت ملک در سامانه‌های دولتی و در اختیار بودن بخش عمده‌ای از املاک خالی نزد دولت و نهادهای عمومی می‌دانند.

• عدم توازن در فشار مالیاتی: آمارها نشان می‌دهند حقوق‌بگیران در مقایسه با صاحبان برخی مشاغل، سهم بیشتری از مالیات را پرداخت می‌کنند. این مسئله می‌تواند نشان‌دهنده فرار مالیاتی در بخش‌های دیگر و نیاز به اصلاح نظام وصول مالیات باشد.

سخن پایانی

به طور خلاصه، درآمدهای مالیاتی ایران در مسیر تبدیل شدن به ستون فقرات تأمین مالی دولت قرار دارد. این روند مثبت، با چالش‌های اجرایی و ساختاری همراه است که برای تحقق کامل اهداف نظام مالیاتی نوین، نیازمند توجه و رفع آن‌ها است.

در صورت تمایل به دریافت جزئیات بیشتر درباره یک بخش خاص مالیاتی (مانند مالیات بر ارزش افزوده یا مالیات بر شرکتها)، سوال خود را دقیقتر مطرح کنید تا اطلاعات کاملتری در اختیارتان قرار دهم.